ZORUNLU HİZMET KARŞILIĞI YAPILAN HARCAMANIN İDARECE İSTENDİĞİ DAVANIN, İDAREYE BAŞVURUSU ÜZERİNE DAVALI GÖREVE BAŞLATILDIĞINA GÖRE REDDİNE, ANCAK YARGILAMA GİDERLERİNİN DA-VANIN AÇILMASINA SEBEP OLAN DAVALI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA KARAR VERİLMESİ GERE
YARGITAY
18. Hukuk Dairesi 2008/11771 E.N , 2009/3842 K.N.
       www.neohukuk.net
İlgili Kavramlar

HUKUKİ SORUMLULUK
MECBURİ HİZMET
VEKALET ÜCRETİ
YARGILAMA GİDERİ
YÜKLENME SENEDİ

Özet
ZORUNLU HİZMET KARŞILIĞI YAPILAN HARCAMANIN İDARECE İSTENDİĞİ DAVANIN, İDAREYE BAŞVURUSU ÜZERİNE DAVALI GÖREVE BAŞLATILDIĞINA GÖRE REDDİNE, ANCAK YARGILAMA GİDERLERİNİN DA-VANIN AÇILMASINA SEBEP OLAN DAVALI ÜZERİNDE BIRAKILMASINA KARAR VERİLMESİ GEREKİR.


İçtihat Metni

Dava dilekçesinde, 69.229.700.000 TL eğitim ve öğretim masrafının davalılardan tahsili istenilmiştir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup, gereği düşünüldü:

Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı Hasan'ın, İ... Üniversitesinde araştırma görevlisiyken 2547 sayılı Yasa'nın 35. maddesi gereğince lisans üstü eğitim yapmak amacıyla H... Üniversitesine gönderildiğini ve başarılı ola-maması üzerine kadrosunun boşaltıldığını, eğitime başlarken üniversiteye verdiği yüklenme senedi uyarınca kendisine masraf, cezai şart ve faiz olmak üzere toplam 62.229.700.000 TL borç çıkarıldığını, kefillerin ise kefalet miktarı, cezai şart ve işlemiş faizin toplamı olan 16.220.000.000 TL ile sorumlu olduklarını, çıkarılan tebligata rağmen davalılar tarafından borcun ödenmediğini ileri sürerek söz konusu alacağın tahsilini istemiş, mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Dava, zorunlu hizmet karşılığı yapılan harcamanın yüklenme senedi uyarınca tazminine ilişkindir. Dosyadaki bilgi ve belgelerden davalının 2547 sayılı Yasa'nın 35. maddesi gereğince lisansüstü eğitim yapmak amacıyla H... Üniversitesi'ne gönderilmesinde ve eğitiminde başarısız olmasında ve bu nedenle 30.04.2004 tarihi itibariyle kadrosunun boşaltılması konularında taraflar arasında bir anlaşmazlık bulunmamaktadır.

Ancak;

Davanın açılmasından sonra 08.07.2006 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bazı Kamu Alacaklarının Tahsil ve Terkinine İlişkin Yasa ile 2547 sayılı Yüksek Öğretim Yasası'na geçici 53. madde eklenmiştir. Bu madde ile "Geçici madde 53- 33. maddeye göre lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt dışına gönderilenler ile 35/c maddesine göre yurt içinde başka bir üniversiteye lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla gönderilenlerden veya üniversitelerinde görev yapanlardan bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar;

Lisansüstü eğitim-öğretim amacıyla yurt içindeki başka bir üniversitede kalmaları gereken süre içerisinde öğrenimlerini tamamlayamamaları nedeniyle kadroları ile ilişikleri kesilenlerden,

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içerisinde Devlet Personel Başkanlığına müracaat etmeleri halinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde belirtilen genel şartları taşımaları kaydıyla mü-racaat tarihinden itibaren üç ay içerisinde, personel ihtiyacı dikkate alınarak anılan Başkanlıkça belirlenecek kamu kurum ve kuruluşlarının boş memur kadrolarına sınav şartı aranmaksızın ve açıktan atamaya ilişkin sınırlamalara tabi tutulmaksızın atanırlar. Bunlardan halihazırda Devlet memuru statüsünde çalışanların ise çalıştıkları kurumlarda mecburi hizmetlerini yapmalarına mü-saade edilir.

Bunlar, atandıkları kurumlarında, halihazırda kamu kurumlarında görev yapanlar ise bu kurumlarında yurt içinde veya yurt dışında görmüş oldukları öğrenim sürelerine ilişkin olarak genel hükümler çerçevesinde belirlenen mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirirler ve ilgililer adına öğrenimleri nedeniyle çıkarılmış olan borç tutarlarının takibinden vazgeçilerek tahsilat işlemine son verilir. Bunların daha önce ödemiş oldukları tutarların bulunması halinde, bu meblağa isabet eden süreler ilgililerin mecburi hizmet sürelerinden indirilir. Ancak, üniversiteye veya başka bir kamu kurumuna dönmek is-temeyenlerden mecburi hizmet karşılığı olarak, hizmetleri karşılığında aldıkları yurt içi maaşlar talep edilemez. Bu maaşlar haricinde eğitimleri için yapılan diğer ödemeler talep edilir.

Birinci fıkranın (a), (b) veya (c) bentlerinde sayılan durumların ger-çekleşmesine rağmen, geçici 47. madde uyarınca öğrenim hakkı tanınanlardan ataması yapılmış olanlar ile kadrolarıyla ilişikleri kesilmeyenlerden haklarında borç takibi yapılanlar kadrolarında bırakılır; bunlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. Bunların yükseköğretim kurumlarında çalışmış oldukları süreler mecburi hizmetlerinden indirilir.

Bu madde kapsamına girenlerden öğretim elemanı kadrosuna ata-nanlardan tekrar mecburi hizmet yükümlülüğü öngörülen bir görevlendirme yapılmış veya yapılacakların, söz konusu görevlendirme çerçevesinde li-sansüstü eğitim-öğretimlerini başarılı bir şekilde tamamlamış olmaları veya tamamlamaları halinde, bu görevde çalışmış oldukları süreler ilk görev-lendirmeye ilişkin mecburi hizmetlerinden indirilir ve ikinci görevlendirmeye ilişkin mecburi hizmet yükümlülüğü devam eder; başarısız olmaları halinde ise bu görevlendirmeden kaynaklanan mecburi hizmet yükümlülük süreleri önceki mecburi hizmet yükümlülük sürelerine ilave edilir.

Yukarıda belirtilen hükümler çerçevesinde öğretim elemanı veya memur kadrolarına atandıktan sonra yükümlü bulundukları mecburi hizmeti bitirmeden görevlerinden ayrılan veya bir ceza sebebiyle görevine son verilenler ile bu madde kapsamına girdiği halde müracaat etmemeleri veya Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinde belirtilen genel şartları taşımadıkları için atanamamaları nedeniyle mecburi hizmet yükümlülüğünü yerine getirmeyenlerin yükümlü tutulacakları tutar, imzaladıkları yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi hükümleri dikkate alınmaksızın ve ilgililere ödeme yapma sonucu doğurmaksızın, kendilerine döviz olarak yapılmış olan her türlü masraflar için;

a) Bunlardan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ek 34. maddesinin yürürlüğe girdiği 05.08.1996 tarihinden sonra yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi alınanlar hakkında, anılan maddenin ikinci fıkrası hükümlerine göre bu Kanunun yayımı tarihinden önceki süreler için faiz uygulanmaksızın hesaplama yapılır.

b) 05.08.1996 tarihinden önce yüklenme senedi ile muteber imzalı müteselsil kefalet senedi alınanlar hakkında, ilgili adına fiilen ödemenin yapıldığı tarihteki T.C. Merkez Bankası'nca tespit ve ilan edilen efektif satış kuru üzerinden Türk Lirasına çevrilerek bulunacak tutar ile bu tutara sarf tarihinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen süre için 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere tespit ve ilan edilen kanuni faiz işletilerek hesaplama yapılır. Ancak, bu hükümlere göre hesaplama yapılması sonucunda borçlunun aleyhine bir durum ortaya çıkması halinde (a) bendi hükümleri uygulanır.

Hesaplanan borç miktarı, ilgilinin durumu ve ödettirilecek meblağ dikkate alınarak azami beş yıla kadar taksitlendirilebilir. Bunların daha önce ödemiş oldukları tutar ile mecburi hizmetlerinde değerlendirilen sürelere isabet eden tutar, anılan madde uyarınca belirlenecek tutardan düşülür." şeklinde düzenlenmiştir.

Somut olayda davalı Hasan yukarıda bahsedilen yasadan faydalanmak için başvurusunu yapmış, davacı üniversitenin M... Meslek Yüksekokulu Teknik Programlar Bölümüne ataması yapılmış ve 13.03.2007 tarihinde de görevine başlamıştır. Bu durumda mahkemece konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi ve davalı tarafın davanın açılmasına sebep olması nedeniyle davacı idare lehine vekalet ücreti ile mahkeme masraflarına mahkum edilmesi gerekirken, yerinde olmayan gerekçeyle da-valıların tazminatla sorumlu tutulmalarına karar verilmiş olması doğru gö-rülmemiştir.

Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde ol-duğundan kabulü ile hükmün HUMK'nın 428. maddesi gereğince (BOZUL-MASINA), temyiz peşin harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 07.04.2009 gününde oybirliğiyle karar verildi.