DOĞUMA DAYALI BORÇLANMA ( Davacının Sigortalılık Başlangıcından Önceki Doğumlar Sebebiyle Borçlanma Yapabilmesi İstemi - Bunun İçin Geçmişte Hizmet Akdine Dayalı Olarak Zorunlu Sigortalılık Tescilinin Yapılmış Olması Gerektiği )

T.C.

YARGITAY

10. HUKUK DAİRESİ

 

E. 2009/17858                   www.neohukuk.net

K. 2010/4907

T. 5.4.2010

• DOĞUMA DAYALI BORÇLANMA ( Davacının Sigortalılık Başlangıcından Önceki Doğumlar Sebebiyle Borçlanma Yapabilmesi İstemi - Bunun İçin Geçmişte Hizmet Akdine Dayalı Olarak Zorunlu Sigortalılık Tescilinin Yapılmış Olması Gerektiği )

 

• BORÇLANMA İ

STEMİ ( Davacının Sigortalılık Başlangıcından Önceki Doğumlar Sebebiyle - Bunun İçin Geçmişte Hizmet Akdine Dayalı Olarak Zorunlu Sigortalılık Tescilinin Yapılmış Olması Gerektiği )

 

• ZORUNLU Sİ

GORTALILIK TESCİLİ ( Doğuma Dayalı Borçlanma Hakkından Yararlanabilmek İçin Geçmişte Hizmet Akdine Dayalı Olarak Zorunlu Sigortalılık Tescilinin Yapılmış Olması Gerektiği )

 

5510/m.

41/1

 

ÖZET : Dava, davacı

nın sigortalılık başlangıcından önceki doğumlar sebebiyle borçlanma yapabilmesi istemine ilişkindir. Doğuma dayalı borçlanma hakkından yararlanabilmek için geçmişte hizmet akdine dayalı olarak zorunlu sigortalılık tescilinin yapılmış olması gerekli sayılmalıdır.

 

DAVA : Dava, davacı

nın sigortalılık başlangıcından önceki doğumlar sebebiyle borçlanma yapabilmesi istemine ilişkindir.

 

Mahkemece, ilamı

nda belirtildiği üzere davacının doğumları yaptığı tarih itibariyle yürürlükte bulunan 1475 sayılı Yasa'nın 70. maddesi gereğince ücretsiz doğum ve analık izni süresinin üst haddi 6 ay olduğundan her iki doğum için 6'şar aydan toplam 12 aylık süreyi borçlanabileceğine ve primi ödendikten sonra sigortalılık başlangıç tarihinin 20.06.1992 olarak kabul edilmesinin tespitine, fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

 

Hükmün, taraflar vekilleri tarafı

ndan temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:

 

KARAR : 1- Dosyadaki yazı

lara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekir.

 

2- Davalı

Kurumun temyizine gelince; uyuşmazlık, öncelikle 5510 sayılı Kanun'un 41/1-a maddesi ile hukukumuzda ilk kez düzenlenen ve kısaca doğuma dayalı borçlanma olarak nitelendirilebilecek borçlanma hakkının, bu düzenlemenin yürürlük tarihinden önceki doğum olaylarına uygulanıp uygulanmayacağı, doğum sırasında aktif sigortalı olma şartının aranıp aranmayacağı ve sigortalılık başlangıç tarihinden önceki doğumlar sebebiyle bu hakkın kullanılıp kullanılamayacağı noktalarında toplanmaktadır.

 

5510 sayı

lı Kanun'un, "Sigortalıların borçlanabileceği süreler" başlıklı, 41/1-a maddesinde;

 

"Bu Kanuna göre sigortalı

sayılanların; Kanunları gereği verilen ücretsiz doğum ya da analık izni süreleri ile 4. maddenin birinci fıkrasının ( a ) bendi kapsamındaki sigortalı kadının, iki defaya mahsus olmak üzere doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmaması ve çocuğunun yaşaması şartıyla talepte bulunulan süreleri,... kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı talepte bulunmaları ve talep tarihinde 82. maddeye göre belirlenen prime esas günlük kazanç alt ve üst sınırları arasında olmak üzere, kendilerince belirlenecek günlük kazancın %32'si üzerinden hesaplanacak primlerini borcun tebliği tarihinden itibaren bir ay içinde ödemeleri şartı ile borçlandırılarak, borçlandırılan süreleri sigortalılıklarına sayılır..." hükmü düzenlenmiştir.

 

Sosyal güvenlik hukukunun özel ve kamusal niteliğ

i itibarıyla ve 5510 sayılı Kanun'da, anılan hükümle getirilen, sigortalıların lehine olan bu borçlanma hakkının, Kanun'un yürürlüğünden önceki doğum olaylarına uygulanmasını engelleyen bir düzenlemenin olmaması da gözetildiğinde, 5510 sayılı Kanun'dan önce meydana gelmiş doğum olaylarına da uygulanabileceğini kabul etmek gereklidir. Mahkemenin buna dair kabulünde bir isabetsizlik yoktur.

 

Doğ

uma dayalı borçlanma hakkından yararlanabilmek için doğum sırasında aktif sigortalı olma şartının aranıp aranmayacağı hususunda ise, geçmişte hizmet akdine dayalı olarak zorunlu sigortalılık tescilinin yapılmış olması, bu haktan yararlanabilmesi için yeterli sayılmalıdır. Kadının fiziksel yapısı, doğurganlık işlevi, aile yükümlülükleri ile çalışma yaşamındaki konumu yanında, doğum borçlanmasıyla amaçlanan sonucun tam olarak elde edilebilmesi için, bu tip borçlanmalarda aranan doğum öncesi sigortalılık, herhangi bir süre sınırına tabi tutulmamalıdır. Aksine bir yorum, kanunda bu yönde bir sınırlamanın olmadığı da gözetildiğinde, sosyal güvenlik hakkına aykırılık oluşturacaktır.

 

Doğ

uma dayalı borçlanma talep tarihinde sigortalı olmanın gerekip gerekmeyeceği noktasında ise, kanun koyucunun bahis konusu düzenlemede, doğuma dayalı borçlanma hakkını verdiği kişinin borçlanma talep tarihinde sigortalı olmasını gerekli gören bir ifadeye yer vermediği ve bu düzenlemeye göre sigortalı olanların yanında, hak sahiplerinin de yazılı talepte bulunmaları halinde borçlanabilecekleri dikkate alındığında, böyle bir şartın var olmadığı belirgindir.

 

Ancak, 5510 sayı

lı Kanun'un 41/1-a düzenlemesinde, "a" bendinin ilk kısmında yer verilen borçlanma imkanı, çalışırken ücretsiz doğum ya da analık izni kullanılan sürelere ilişkindir ki, bu doğal olarak daha önce sigortalı olmayı gerektirir. Aynı bendin ikinci kısmındaki borçlanma imkanı ise doğrudan ve sadece 41/1-a kapsamındaki sigortalı kadına tanınmış ve borçlanacağı süre ( doğum tarihinden sonra iki yıllık süreyi geçmemek kaydıyla hizmet akdine istinaden işyerinde çalışmayacağı süre ) olarak tanımlanmıştır. Dolayısıyla bu imkandan yararlanabilmek için de, geçmişte hizmet akdine dayalı olarak zorunlu sigortalılık tescilinin yapılmış olması, gerekli sayılmalıdır.

 

Somut olayda, ilk kez 506 sayı

lı Kanun kapsamında 20.06.1993 tarihinde zorunlu sigortalı olduğu anlaşılan davacının, 22.12.1980 ve 24.04.1983 tarihlerinde gerçekleştirdiği doğumlar sebebiyle doğum borçlanması yapamayacağı gözönünde tutulmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

 

O halde, davalı

Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

 

SONUÇ : Temyiz edilen hükmün yukarı

da açıklanan nedenlerle ( BOZULMASINA ), 05.04.2010 günü oybirliği ile karar verildi.