KARŞILIKSIZ ÇEK 80 MİLYAR LİRALIK ÜST SINIRIN KARŞILIKSIZ ÇEKE KEŞİDE ETMEK

T.C.
YARGITAY
Ceza Genel Kurulu              www.neohukuk.net

Esas No:E:2007/10-52
Karar No:K:2007/106


 


"ÖZET"
4814 SAYILI YASA İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKTEN ÖNCE AYNI TİCARİ İLİŞKİ NEDENİYLE VERİLEN ÇEKLERİN KARŞILIKSIZ ÇIKMASI HALİNDE TEK BİR YAPTIRIM UYGULANMASI VE TEMEL CEZA OLARAK 3167 SAYILI YASA'NIN 16/1. MADDESİNCE HAPSE HÜKMEDİLMESİ GEREKMEKTE İSE DE, 4814 SAYILI YASA İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLE SUÇUN HAPİS CEZASI OLAN YAPTIRIMI SANIKLAR LEHİNE AĞIR PARA CEZASI OLARAK DEĞİŞMİŞ BULUNDUĞUNDAN, SONRADAN YÜRÜRLÜĞE GİREN LEHTE YASANIN UYGULANMASI İLKESİ GEREĞİ 3167 SAYILI YASA'NIN 4814 SAYILI YASA İLE DEĞİŞİK 16. MADDESİ UYARINCA, SANIK HAKKINDA ÇEK BEDELLERİNİN TUTARI KADAR AĞIR PARA CEZASINA HÜKMEDİLMESİ, 80 MİLYAR LİRALIK ÜST SINIRIN HER ÇEK YAPRAĞI İÇİN AYRI AYRI GÖZETİLMESİ VE KARŞILIKSIZ HER ÇEK YAPRAĞI İÇİN AYRI AYRI ÇEK HESABI AÇTIRMAKTAN YASAKLANMA KARARI VERİLMESİ GEREKMEKTEDİR.

3167 s. Yasa m. 16

Karşılıksız çek keşide etmek suçundan sanıklar Osman ve Mucahit'in 3167 sayılı Yasa'nın 4814 sayılı Yasa ile değişik 16/1. maddesi uyarınca;

12.11.1999 tarihli çek tutarı 20 milyar TL,
19.11.1999 tarihli çek tutarı 20 milyar TL,
26.11.1999 tarihli çek tutarı 20 milyar TL,
01.12.1999 tarihli çek tutarı 20 milyar TL,
03.12.1999 tarihli çek tutarı 16 milyar TL,
10.12.1999 tarihli çek tutarı 17 milyar TL,
20.12.1999 tarihli çek tutarı 31 milyar 250 milyon TL,

Ağır para cezasıyla cezalandırılmalarına, verilen cezaların 765 sayılı TCY'nin 72. maddeleri uyarınca içtimasıyla sanıkların 144 milyar 250 milyon lira ağır para cezasıyla cezalandırılmalarına, anılan Yasa'nın 16/3. maddesi uyarınca bir yıl süre ile çek hesabı açmaktan yasaklanmalarına, yasaklama kararının bütün bankalara duyurulmak üzere TC Merkez Bankası'na bildirilmesine, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin mahkum edilen sanıklardan tahsiline ilişkin (Şişli Beşinci Asliye Ceza Mahkemesî)'nce verilen 19.06.2003 gün ve 1044-629 sayılı hüküm,

Sanıklar müdafilerinin temyizi üzerine, dosyayı inceleyen Yargıtay Onuncu Ceza Dairesi'nce 16.03.2004 gün ve 1835-3022 sayı ile;

"Aynı ticari ilişki nedeniyle, aynı anda düzenlenen birden fazla çekin, karşılıksız çıkması halinde, suç tarihi itibariyle (1999 yılı) eylemin tek suç sayılacağı, bir vakıa ise de; hükümden sonra 08.03.2003 tarih ve 25042 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 4814 sayılı Kanunla değişik 3167 sayılı Yasa'nın 16. maddesinin 1. fıkrasıyla yeterli karşılığı bulunmadığı için kısmen de olsa ödenmeyen çeki keşide edenlerin, çek bedeli tutarı kadar ağır para cezasıyla cezalandırılacakları, ancak verilecek para cezasının 80.000.000.000 TL iden fazla olamayacağının" hüküm altına alınmış olması ve yine; aynı maddenin son fıkrasında ise "kısmen veya tamamen karşılıksız çıkan her çek yaprağının ayrı bir suç oluşturacağının"kabul edilmesi karşısında; (suç tarihi itibariyle), olayda; tek suç kabul edilip çek bedellerinin toplamı kadar para cezasına hükmedilebileceği ve verilen ceza miktarının da 80.000.000.000 TL'yi geçemeyeceği dikkate alınarak, karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi"isabetsizliğinden bozulmuş,

Yerel Mahkemece 24.03.2005 gün ve 177-299 sayı ile, kısmen veya tamamen karşılıksız çıkan her çek yaprağının ayrı bir suç oluşturacağı, 80 milyar liralık sınırın her çek açısından bağımsız olarak değerlendirilmesi gerektiği görüşüyle ilk hükümde direnilmiştir.

Bu hükmün de sanıklar müdafii tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay C.Başsavcılığı'nın "onama" istekli 06.02.2007 gün ve 158362 sayılı tebliğnamesiyle Yargıtay Birinci Başkanlığı'na gönderilmekle, Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nca okundu, gereği konuşulup düşünüldü.

Sanıkların karşılıksız çek keşide etmek suçundan yedi adet çek bedeli olan 144 milyar 250 milyon lira ağır para cezasıyla cezalandırılmalarına, anılan Yasa'nın 16/3. maddesi uyarınca bir yıl süre ile çek hesabı açmaktan yasaklanmalarına ilişkin hüküm, sanıklar müdafiinin temyizi üzerine, aynı ticari ilişki nedeniyle verilen çeklerin olay tarihi itibariyle tek suç kabul edilip, 80 milyar lirayı geçmemek üzere ağır para cezasına hükmedilmesi gerektiği isabetsizliğinden bozulmuş, Yerel Mahkemece, 80 milyar liralık üst sınırın, çeklerin toplam miktarları açısından değil, her çek için aşılamayacak sınır olarak kabul edildiği gerekçesiyle ilk hükümde direnilmiştir.

Ceza Genel Kurulu'nca çözümlenmesi gereken uyuşmazlık;

4814 sayılı Yasa henüz yürürlüğe girmeden işlenen karşılıksız çek keşide etme suçlarında 80 milyar liralık üst sınırın her çek yaprağı için mi, yoksa çek miktarlarının toplamı üzerinden mi ele alınacağı noktasında toplanmaktadır.

İlgili hüküm;

3167 sayılı Yasa'nın 4814 sayılı Yasa'nın 14. maddesiyle değişik 16. maddesi;

"Üzerinde yazılı keşide tarihinden önce veya ibraz süresi içinde 4. madde uyarınca ibraz edildiğinde, yeterli karşılığı bulunmaması nedeniyle kısmen de olsa ödenmeyen çeki keşide eden hesap sahipleri veya yetkili temsilcileri, kanunların ayrıca suç saydığı haller saklı kalmak üzere, çek bedeli tutarı kadar ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. Ancak verilecek para cezası seksenmilyar liradan fazla olamaz. Bu miktar, 01.03.1926 tarihli ve 765 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ek 2. maddesine göre her yıl artırılır. Bu suçtan mükerrirlere, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.

Bu suçun, organ veya temsilcisi tarafından tüzelkişi yararına işlenmesi halinde özel hukuk tüzelkişisi hakkında da birinci fıkra uyarınca para cezasına hükmolunür. Ayrıca yetkili temsilci tarafından yararına çek keşide edilen hesap sahibi gerçek kişi hakkında da bu fıkra hükmü uygulanır.

Mahkeme, ayrıca işlenen suçun niteliğine göre bir yıl ile beş yıl arasında belirleyeceği bir süre için hesap sahiplerinin ve yetkili temsilcilerinin çek hesabı açtırmalarının yasaklanmasına karar verir. Yasaklanma kararı bütün bankalara duyurulmak üzere Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na bildirilir.

Kısmen veya tamamen karşılıksız çıkan her çek yaprağı ayrı bir suç oluşturur.

Biçimindedir.

Varılan sonuç ve değerlendirme;

Sanıklar tarafından keşide edilen toplam 144 milyar 250 milyon lira bedelli yedi adet çekin, ibraz süresi içerisinde bankaya ibrazında karşılığının çıkmadığı, sanıkların düzeltme hakkını da kullanmadıkları, bu şekilde üzerlerine atılı karşılıksız çek keşide etmek suçunu işledikleri, ancak suç tarihinden sonra 08.03.2003 tarihinde yürürlüğe giren 26.02.2003 gün ve 4814 sayılı Yasa ile karşılıksız çek suçunun, yaptırım ve unsurları yönünden yeniden düzenlendiği, anlaşılmaktadır.

Anılan düzenleme uyarınca;

1- Karşılıksız çek suçundan mükerrir olmayanlar için yaptırım çek bedeli tutarı kadar ağır para cezası olarak belirlenmiştir.

2- Kısmen veya tamamen karşılıksız çıkan her çek yaprağının ayrı bir suç oluşacağı kabul edilmiştir.

3- Her bir karşılıksız çek yaprağı yönünden oluşan suç için verilecek para cezası miktarı seksenmilyardan fazla olamayacaktır.

4- Yasaklama kararı her suç için olmak üzere her çek yaprağı için ayrı ayrı hükmolunacaktır.

Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; 4814 sayılı Yasa ile yapılan değişiklikten önce aynı ticari ilişki nedeniyle verilen çeklerin karşılıksız çıkması halinde tek bir yaptırım uygulanması ve temel ceza olarak Yasa'nın 16/1. maddesince hapse hükmedilmesi gerekmekte ise de, anılan değişiklikle suçun hapis cezası olan yaptırımı sanıklar lehine ağır para cezası olarak değişmiş bulunduğundan, sonradan yürürlüğe giren lehte yasanın uygulanması ilkesi gereği 3167 sayılı Yasa'nın 4814 sayılı Yasa ile değişik 16. maddesi uyarınca, sanıklar hakkında çek bedellerinin tutarı kadar ağır para cezasına hükmedilmesi ve 80 milyar liralık üst sınırın, her çek yaprağı için ayrı ayrı gözetilmesi gerekmektedir. Bu itibarla Yerel Mahkemenin açıklanan doğrultudaki uygulamasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Ancak;

Anılan madde uyarınca, "karşılıksız her çek yaprağı için ayrı ayrı çek hesabı açtırmaktan yasaklanma kararı verilmesi" yerine bir kez çek hesabı açmaktan yasaklanma kararı verilmesi isabetsiz olup, hükmün sanıklar lehine temyiz edilmesi ve aleyhe yönelen temyiz bulunmaması nedeniyle, bu husus eleştiri konusu yapılabileceğinden, eleştiri dışında isabetli olan direnme hükmünün onanmasına karar verilmelidir.

Sonuç: Açıklanan nedenlerle;

1- Eleştiri dışında isabetli bulunan Şişli Beşinci Asliye Ceza Mahke-mesi'nin 24.03.2005 gün ve 177-299 sayılı direnme hükmünün ONANMASINA,

2- Dosyanın mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay C.Başsavcılığı'na tevdiine, 08.05.2007 günü teblignamedeki düşünceye uygun olarak oybirliği ile karar verildi.