İRTİFAK HAKKI SÖZLEŞMESİ RESMİ ŞEKİLDE YAPILAN İRTİFAK HAKKI SÖZLEŞMESİ TESCİL
YARGITAY
14. HUKUK DAİRESİ             www.neohukuk.net
E. 2007/12924
K. 2007/14519
T. 19.11.2007
• İRTİFAK HAKKI SÖZLEŞMESİ ( Elatmanın Önlenmesi - İnşaat Yapmama veya Manzara Kapatmama Gibi Olumsuz İrtifak Hakları Kurulabileceği )
• RESMİ ŞEKİLDE YAPILAN İRTİFAK HAKKI SÖZLEŞMESİ ( Dayanarak Yükümlü Taşınmaz Malikinden Borcunu Yerine Getirmesini İsteyebilmek İçin İrtifak Hakkının Tescili Zorunlu Olduğu )
• TESCİL ( Resmi Şekilde Yapılan İrtifak Hakkı Sözleşmesine Dayanarak Yükümlü Taşınmaz Malikinden Borcunu Yerine Getirmesini İsteyebilmek İçin İrtifak Hakkının Tescili Zorunlu Olduğu )
4721/m.779,780,781
ÖZET : Dava, irtifak hakkına dayalı yersiz elatmanın önlenmesi istemine ilişkindir. İnşaat yapmama veya manzara kapatmama gibi olumsuz irtifak hakları kurulabilir. Ancak, resmi şekilde yapılan irtifak hakkı sözleşmesine dayanarak yükümlü taşınmaz malikinden borcunu yerine getirmesini isteyebilmek için, irtifak hakkının tescili zorunludur.
DAVA : Davacı vekili tarafından, davalı aleyhine 21.06.2006 gününde verilen dilekçe ile irtifak hakkına dayalı müdahalenin men'i ve kal istenmesi üzerine yapılan duruşma sonunda; davanın reddine dair verilen 17.04.2007 günlü hükmün Yargıtay'ca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya ve içerisindeki bütün kağıtlar incelenerek gereği düşünüldü:
KARAR : Dava, irtifak hakkına dayalı yersiz elatmanın önlenmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece dava reddedilmiştir.
Hükmü davacı temyiz etmiştir.
Bir tanımlama yapmak gerekirse irtifak hakları, sahibi olan kişiye konusunu teşkil eden eşyayı doğrudan doğruya kullanma veya ondan yararlanma yetkileri tanıyan veya malike bir çekinme borcu yükleyen sınırlı bir hakimiyet hakkıdır. İrtifak hakları ya bir taşınmaz lehine ya da belirli bir kişi yararına kurulabilir. Oturma, kaynak, geçit irtifakı gibi bazı irtifak hakları sahibine eşyadan tam bir yararlanma hakkı sağlar. Bazı irtifak hakları ise hak sahibine eşyayı kullanma yetkisi verir. Buna karşılık bazı irtifak hakkı türünde hak sahibi olan kişinin eşyadan doğrudan yararlanma yetkisi yoktur. Eşyanın maliki olan kişi mülkiyet hakkının kendisine sağladığı yetkileri kullanmaktan kaçınmak zorundadır. Örneğin, bir inşaat yapmama yasağı getiren irtifak hakkı, manzara kapatmama yükü yükleyen irtifak hakları böyledir. Bunlara doktrinde olumsuz irtifak hakları adı verilmektedir.
Bu kısa açıklamalardan sonra somut olaya gelince;
Gerçekten davacı ile davalının satıcısı olan Kıyas arasında düzenlenen 02.12.1994 tarihli resmi senette alıcı olan kişiye satın aldığı taşınmaz üzerine "...kat ilave etmemek ve yükseltmemek kaydı ile..." yapılan satıştaki irade az önce örneği verilen olumsuz irtifak hakları arasındadır. Kısaca ve başka bir ifade ile söylemek gerekirse, davacı ile davalının babası ve bayii olan Kıyas arasında düzenlenen resmi senetle olumsuz irtifak hakkı tesis edilmiş, 454 ada 21 parsel sayılı taşınmaz malikinin eşyadan yararlanma yetkisi kısıtlanmıştır. Kural olarak da eşya malikinin mülkiyet hakkının kendisine sağladığı yetkileri resmi senette düzenlenen sözleşme hükümleri doğrultusunda kullanması gerekir. Ne var ki;
İrtifak hakkı sözleşmesi resmi şekilde yapılmış olmakla birlikte, yükümlü taşınmaz malikinden borcun yerine getirilmesini isteyebilmek için, irtifak hakkının kütük sayfasında ayrılan özel sütuna tescili zorunludur. Çünkü tapu kütüğüne tescil, irtifak hakkı kurulmasının ikinci aşamasıdır. Tescil sağlanıp irtifak hakkı herkese karşı ileri sürülebilir hale gelmeden bu hakka dayanarak taşınmaz malikinin mülkiyet hakkını kullanırken hakkın sınırlandırılması istenemez.
Mahkemece bütün bu yönler gözetilmek suretiyle davanın reddedilmiş olmasında yasaya aykırılık yoktur.
SONUÇ : Yapılan yargılamaya, dosyada toplanan delillere ve tüm dosya içeriğine göre davacının bütün temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ( ONANMASINA ), 19.11.2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi.