HAKİMİN SORUMLULUK SEBEBİNE DAYALI DEVLET ALEYHİNE AÇILMIŞ TAZMİNAT İSTEMİ - KORUMA TEDBİRLERİ UYGULANIRKEN KİŞİNİN HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİ KISITLANMASI- HAKSIZ YERE TUTUKLANAN SANIĞIN ZARARA UĞRADIĞI
T.C.
Yargıtay

Hukuk Genel Kurulu


Tarih 14.03.2012
Esas No 2012/4-48
Karar No 2012/133

TAZMİNAT DAVASI - HAKİMİN SORUMLULUK SEBEBİNE DAYALI DEVLET ALEYHİNE AÇILMIŞ TAZMİNAT İSTEMİ - KORUMA TEDBİRLERİ UYGULANIRKEN KİŞİNİN HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİ KISITLANMASI- HAKSIZ YERE TUTUKLANAN SANIĞIN ZARARA UĞRADIĞI

Özet

DAVA, HAKİMİN SORUMLULUK www.neohukuk.net SEBEBİNE DAYALI DEVLET ALEYHİNE AÇILMIŞ TAZMİNAT İSTEMİNE İLİŞKİNDİR. KORUMA TEDBİRLERİ UYGULANIRKEN KİŞİNİN HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİ KISITLANMAKTA VE BUNUN SONUCUNDA OLUŞAN ZARARLARIN DA GİDERİLMESİ GEREKMEKTEDİR. HAKSIZ YERE TUTUKLANDIĞI BELİRLENEN SANIĞIN, BUNDAN BİR ZARARA UĞRADIĞI MUHAKKAKTIR. ŞU DURUMDA SORUŞTURMA VE KOVUŞTURMA TOPLUM YARARINA YAPILDIĞINA VE CEZA DAVASI TOPLUM YARARINA AÇILDIĞINA GÖRE, BUNDAN DA BİREYİN ZARAR GÖRMESİ HALİNDE, BU ZARARI HAKİM DEĞİL DEVLET YÜKLENMELİDİR.



İçerik

DAVA: Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4. Hukuk Dairesince (... Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin Kadıköy 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nce verilen hatalı tutuklama kararları nedeniyle zarar gördüğünü iddia ederek 30.000 TL manevi tazminat istemiştir.

Dava koruma tedbirinin uygulanmasından kaynaklanmaktadır.

T.C.Anayasası'nın Kişi hürriyeti ve güvenliği başlıklı 19/3, 6, 7 ve son. maddesinde suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişilerin, ancak kaçmalarını, delillerin yok edilmesini veya değiştirilmesini önlemek maksadıyla veya bunlar gibi tutuklamayı zorunlu kılan ve kanunda gösterilen diğer hallerde hakim kararıyla tutuklanabilecekleri, tutuklanan kişilerin, makul süre içinde yargılanmayı, soruşturma veya kovuşturma sırasında serbest bırakılmayı isteyebileceği, hürriyeti kısıtlanan kimselerin kısa sürede durumu hakkında karar verilmesini ve bu kısıtlamanın kanuna aykırılığı halinde hemen serbest bırakılmasını sağlamak amacıyla yetkili yargı merciine başvurma hakkına sahip olduğu, bu esaslar dışında işleme tabi tutulanların uğradıkları zararın, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre Devletçe ödeneceği hükmü yer almaktadır. Keza Anayasa'nın 40/3.maddesinde de kişinin, resmi görevliler tarafından meydana getirilen haksız işlemler sonucu uğradığı zararının kanuna göre Devletçe tazmin edileceği öngörülmüştür.

Anayasa'nın bu amir hükümlerinin bir gereği ve yansıması olarak CMK'nun Yedinci bölümünde Koruma Tedbirleri Nedeniyle Tazminat başlığı altında 141/1. maddesinde, suç soruşturması ve kovuşturması evrelerinde tutuklama veya tutukluluğun devamı gibi koruma tedbirleri nedeniyle mağduriyete uğrayanların tazminat istemlerine ilişkin düzenleme yapılmıştır. Suç soruşturması ve kovuşturması sırasında kişilerin uğrayabilecekleri maddi ya da manevi zarar halleri 141. maddesinde ayrı ayrı sayılmıştır. Buna göre

Madde 141- (1) Suç soruşturması veya kovuşturması sırasında

a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen,

b) Kanuni gözaltı süresi içinde hakim önüne çıkarılmayan,

c) Kanuni hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan,

d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı halde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen,

e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen,

f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri, hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan,

g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine, yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hallerde sözle açıklanmayan,

h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen,

i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen,

j) Eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen,

Kişiler, maddi ve manevi her türlü zararlarını, Devletten isteyebilirler.